موقعیت جغرافیایی:

در (جیزه) گيزا غرب قاهره امروزي، سه هرم از فراعنه سلسله چهارم به نامهای خوفو يا خئوپس (Cheops) (به معنای کسی که به افق تعلق دارد)، خفرع (Khafre) يا خفرن (يعنی بزرگ) و منكورع (Menkaure) يا موكرينوس (به معنای ملکوتی) وجود دارد. هرمهای سه گانه، عظيم ترين و باشکوهترين بناهای دوره پادشاهی کهن هستند که جزو عجايب هفت گانه جهان باستان نيز محسوب می شوند. اين هرمها كه از حدود سال 2550 پيش از ميلاد ساخته شده اند، با رمز و علم پنهاني ارتباط پيدا كرده اند و نمادهای "حکمت ازلی"، "سرزمين مصر"، "پايداری ابدی" و "فنون جادوگری" بودند. اهرام جيزه نقطه اوجي در تكامل شيوه معماري مقابر مصر در دوره پادشاهی کهن است كه با ساختن مصطبه ها ، مقابر اوليه مصريان که غالباً آجری يا سنگی بودند ، آغاز و باهرم پلکانی زوسر پيشرفت کرد.

كاركرد دوگانه هرم زوسر  :    1-حفاظت از پادشاه موميايي شده

                                     2 -مجسم ساختن قدرت مطلق و خداگونه

خوفو (خئوپس) :

دومين پادشاه سلسله چهارم بود که از حدود سال 2551 پيش از ميلاد به مدت نزديک به ربع قرن بر مصر حکومت نمود. وی مجموعه گيزا را در چهل کيلومتری شمال داشور، نزديک قاهره مدرن و شهر تاريخی و کهن ممفيس، پايه گذاری کرد. اين مجموعه دارای پنج عنصر اصلی است: اهرام خوفو، خفرع و منکورع، تنديس ابوالهول و معبد دره ای هرم خفرع. از اهرام سه گانه چـيزه، هرم خـوفو، كهن ترين و بزرگترين است و تاريخ ساخت آن به حدود سال 2570 پيش از ميلاد باز می گردد. اين بنای يادمانی سنگی بسيار عظيم, به «هرمی که مکان طلوع و غروب خورشيد است»، شهرت داشت.

به استثناي اتاقك تدفين، توده غول پيكري از بنايي با سنگ آهك يا كوهي از سنگ است كه مطابق همان اصول ساختماني هرم پله دار پادشاه زوسر در سقاره ساخته گرديده. لازم به ذکر است که تمامی سنگهای بکار رفته در ساخت اهرام، بدون ملات در کنار يکديگر کار گذاشته شده اند.

زاويه شيب پهلوهای هرم خوفو 54 درجه و 54 دقيقه است که ضابطه ای برای ساخت هرمهای بعدی در مصر شد. طول ضلع هر قاعده اين هرم 364/230 متر، طول هر يال 217متر، بلندای اصلی آن حدود 75/145 متر و ‌ارتفاع كنوني آن حدود 18/137 متر است و قاعده هرم, 37/5 هکتار زمين را فرا گرفته است. در ساخت اين بنای عظيم نزديک 000/300/2 قطعه سنگ در 210 رديف سنگ چين بکار رفته که هريک وزنی بين 2 تا 15 تن داشته اند (وزن متوسط سنگها 5/2 تن می باشد). در برخی منابع که در رابطه با ويژگيهای منحصر بفرد اين بنای عظيم منتشر گرديده، جرم هرم خئوپس را برابر يکصد ميليونيوم کره زمين تخمين زده اند.

n            227 متر طول ضلع قاعده

n            هر يال 217 متر

n            ارتفاع كنوني 138 متر

n            قاعده بيش از 5 هكتار

n            حدود000/300/2  قطعه سنگ

n            وزن هر سنگ 2.5 تن

n            چهار گوشه در امتداد چهار جهت قطب نما

n            مقبره در امتداد افق

    خفرع:

چهارمين پادشاه سلسله چهارم و پسر (يا برادر؟) خوفو بود. وی دومين هرم بزرگ گيزا و تنديس عظيم ابوالهول را احداث نمود که اين دو در حدود سال 2530 پيش از ميلاد ساخته شدند. خفرع از حدود 2558 پيش از ميلاد به مدت 26 سال بر مصر حکومت کرد

هرم خفرع که در جنوب غربی هرم بزرگ خوفو واقع گرديده، 5/136 متر ارتفاع دارد (درحاليکه بلندای اصلی آن 5/143 متر بوده)، طول هر قاعده آن 8/215 متر و زاويه شيب هرم 53 درجه و 20 دقيقه می باشد. در تصاوير، هرم خفرع به دليل واقع شدن بر سطحی بلندتر نسبت به هرم بزرگ خوفو، مرتفعتر به نظر می رسد .

معبد دره ای هرم خفرع :

اين معبد در 400 متری شرق مجموعه اهرام واقع شده است و با روش تير باربر و ستون با مقطع مربع شکل، به صورت کاملاً يکپارچه از سنگ خارای سرخ پاکتراش و صيقلی احداث گرديده. تنها تزئين بکار رفته در اين معبد، تنديسهايي است که در امتداد ديوار به صورت رديفی قرار داشتند. کف معبد نيز از سنگهای مرمر سفيد پوشانيده شده بود.

در جلوی هر هرم، معبد کوچکی قرار داشت که با گذرگاهی سنگفرش به معبدی ديگر که در دره نيل، در حاشيه مزارع واقع بود، می پيوست. ورود به معبد واقع در دره از طريق مجرايي از رود نيل ممکن بود و هنگام جاری شدن سيل، با قايق به آنجا رفت و آمد می کردند.

در دو سوی اهرام، هرمهايي کوچک با طرحی منظم و دقيق وجود داشت که ويژه اعضای خاندان سلطنتی بود و تعدادی مصطبه نيز به مقامهای بلندپايه درباری اختصاص داشت. جهت هرمهای سه گانه، شمالی – جنوبی است؛ هرمهای خوفو و خفرع نيز بر روی محوری مايل در امتداد يکديگر ساخته شده اند.

در مورد استفاده از فرمهای هرمی شکل، "هلن گاردنر" در کتاب «هنر در گذر زمان» چنين نگاشته است:

... وقتی پادشاهان سلسله سوم، اقامتگاه دايمی خود را به ممفيس انتقال دادند، تحت تأثير هليوپليس بود، قرار گرفتند. اين شهر، مرکز کيش نيرومند "رع"، خدای آفتاب بود که بتش به صورت يک سنگ هرمی شکل بنام بن بن ساخته شده بود. در دوران سلسله چهارم، فراعنه مصر، خود را فرزندان رع ناميدند و به همين علت از آن پس کوشيدند او را بر روی زمين مجسم کنند. بنابراين، فراعنه ديگر، فاصله ای با انتقال از اعتقاد به مجود روح و قدرت رع در سنگ هرمی شکل "بن بن" تا اعتقاد به نگهداری از روح و جسم خداگونه خودشان به همان طريق مشابه در درون مقبره های هرمی شکل نداشتند.»

n            مقابر مصطبه اي

n            1-نمازخانه

n            2-در كاذب

n            3-ميله منتهي به اتاقك تدفين

n            4-اتاقك تنديس متوفي

n            5-اتاقك تدفين

بدليل عدم استفاده مصريان باستان از سيمان، برای برافراشتن ستونها، ابعاد و تناسبات آنها را بزرگ درنظر می گرفتند. هنگام ايجاد تالارهای ستوندار نيز در بيشتر موارد، رديف ستونهای ميانی را بلندتر از ستونهای کناری درنظر می گرفتند تا يک رديف پنجره زير سقفی برای رساندن نور خورشيد به درون بنا در آن بخش تعبيه کنند. چنين شيوه ساختمان سازی به صورت ابتدايي در معبد دره ای هرم خفرع رعايت شده است. به نظر می رسد که اين رديف پنجره زير سقفی از ابداعات مصريان باشد، نوآوری که تا به امروز به عنوان يکی از عناصر مهم معماری، مورد استفاده واقع می گردد.

3-هرم منکورع

پنجمين پادشاه سلسله چهارم و پسر خفرع بود که از حدود 2532 پيش از ميلاد به مدت بيست و نه سال بر مصر حکمرانی کرد. وی کوچکترين هرم را در فلات گيزا احداث کرد که سومين هرم از مجموعه اهرام سه گانه است. اين هرم، 5/66 متر بلندا داشته که امروزه به 62 متر تقليل يافته است. زاويه شيب هرم 51 درجه و 20 دقيقه و طول قاعده آن 5/108 متر می باشد و در بخش جنوب غربی دو هرم عظيم همجوار خود جای گرفته است. هرم مذکور نيز حدود سال 2510 پيش از ميلاد بنا گرديد.

هرم منکورع دارای سنگهای دو رنگ می باشد: نيمه بالايي آن توسط سنگ آهکی سفيدی پوشيده شده، درصورتيکه در بخش زيرين آن از سنگهای گرانيتی سرخ فام منطقه آسوان استفاده گرديده است. اين هرم بسيار شـايان توجه می باشد، چون تنها هرم سلسله چهارم پادشاهی مصر است که دارای 16 رديف سنگچين از جنس گرانيت می باشد و چنين پيش بينی شده بود تا سطح اين هرم با سنگـهای گرانيتی پوشيده شود، اما به دليل مـرگ ناگهانی منکورع اين امر هرگز تحقق نمی يابد و هرم مذکور فاقد روکش باقی می ماند.

-4 ابوالهول

ابوالهول غول افسانه‌های مصر باستان و اسطوره اُدیپ، مخلوطی از انسان و حیوان با پیکری از شیر، مزیّن به بالهای عقاب و دارای کله‌ای شبیه سر زنان می‌‌باشد. این موجود افسانه‌ای کسانی را که موفق به حل معمّای او نمی‌شدند می‌‌کشت. اسرارآمیز بودن ابوالهول احتمالأ در ارتباط با تعهد و ادای سوگند هنرمندان و خالقین اساطیر می‌‌باشد که بر اساس آن موظف به حفظ اسرار و رموز عقاید و اندیشه‌های فرهنگی و عرفانی آثار خود بوده اند. این موجود افسانه‌ای بیش از هر پدیده دیگری در ادبیات و فرهنگ،اقتدار اسطوره‌ای خود را تثبیت نموده و به نماد اعلی و عمیق علم و دانائی و هم به نمودی از هلاک و نیستی شهرت یافته است. بسیاری از هنرپیشه گان زن سینمای قرن بیستم که اسرارآمیز، شهوانی، حیله گر و مرموز بوده‌اند با ابوالهول مصری واقع در«جیزه» تشبیه شده اند.

ابوالهول (یا اسفنکس از کلمه لاتینی اسفینکس و یونانی اسفیگس می‌باشد) هیکل عظیم اساطیری که هنرمندان مصری و به تقلید آنان هنرمندان یونانی به کرات مجسم ساخته اند. ابوالهول نام حیوان موهومی است که در مصر و یونان باستانی به هیاکل مختلف مجسم می‌‌کردند. در مصر اسفنکس را به شکل شیری نقش می‌‌کردند که سر او به صورت سر دختری بود. محتملأ این هیاکل را به قصد تعظیم و تکریم نیت که به زعم مصری ها الهه حکمت و دانش بود برپا می‌‌کردند. در خرابه‌های بلاد باستانی مصر اسفنکس های بسیار مشاهده می‌‌شود که از یک پارچه سنگ ساخته شده و از همه بزرگتر را ابوالهول خوانند که در بین دو هرم واقع شده و تنه این هیکل در زیر ریگها مدفون و پوشیده است و فقط سینه و سر او خارج از ریگ مشاهده می‌‌شود

تنديس ابوالهول (مجسمه مرگ) که در فاصله ۴۰۰ متری از اهرام سه گانه و شمال معبد دره ای خفرع قرار دارد، بنام پاسدار و نگهبان اهرام نيز ناميده شده است. سر این مجسمه شبيه سر انسان، اما اندامش مانند اندام شيري است كه بر زمين نشسته و پنجه هايش را جلو گذاشته است

سر و قسمت جلوی مجسمه ابوالهول از تخته سنگی يکپارچه وطبيعی به طول 57 متر، عرض 6 متر و بلندای آن نيز 6/18 متر است، تراشيده شده؛ پهنای چهره حدود 4 متر و پاها و ساير قسمتهای بدن را با سـنگ چيــن و آجــر تکميل کرده اند. چهره اين تنديس، احتمالاً صورت خفرع، فرزند و جانشين خوفو و بدن آن، هيکـل شير می باشد. بسياری معتقدند که ابوالهول چيـزه، مظـهر خدای خـورشـيد (رع – هراخت) است و حتی ممکن است در زمان واحد، مظهر خدا و فرعون بوده است.

اين هيولاي سنگين كه در صحراي مصر و در هشت كيلومتري قاهره، روبه روي اهرام سه گانه قرار دارد، سر ابوالهول با دقت و ظرافت خاصي تراشيده شده، اما اندام آن ناهموار و خشن است. در ميان پنجه هاي ابوالهول معبد كوچكي ساخته شده است. در اين اتاق كوچك، كتيبه هايي يافت مي شود كه متعلق به دو تن از پادشاهان قديم مصر است. روي آنها نوشته شده كه ابوالهول نشان دهنده يكي از تصويرهاي الهه آفتاب  ها، «رماخسيس» است. همچنين هدف از قرار دادن اين هيولاي بزرگ، پاسداري از گورستان اطراف اهرام سه گانه از شر شيطان است.

در كتاب هاي باستاني مصر، واژه ابوالهول به معناي «سرور» آمده است. مردمان قديم معتقد بودند كه «سرور» هوش و چابكي و نيروي انواع حيوانات را دارد. آنها همچنين اعتقاد داشتند كه او اين نيروها را به وسيله در سر كردن پوست حيوانات يا بر سر نهادن سر آنها، به دست مي آورد. به همين جهت مصريان از سروران خود مجسمه هايي مي ساختند كه نيمي از آنها شبيه انسان و نيمي ديگر شبيه به حيوان بود.

علاوه بر مجسمه بزرگ ابوالهول كه در جيزه واقع است، مجسمه هاي كوچك بسيار ديگري شبيه به ابوالهول، در جاهاي ديگر مصر ديده مي شود، با اين تفاوت كه سر هر كدام از اين مجسمه ها به شكل سر يكي از پادشاهان مصر ساخته شده است. انديشه ساختن اين نوع مجسمه ها از مصر به تمدن هاي ديگر، مانند تمدن آشوري و يوناني نيز رخنه كرده، مجسمه ها در اين مكان ها معمولاً  بال داشتند.در تمدن آشور بيشتر پيكره ها را به شكل مردها مي ساختند ولي در يونان، پيكر تراشان سر مجسمه ها را به شكل زن در مي آوردند.

واكنش به محيط هاي هرمي :

افرادي كه در خانه هاي هرمي زندگي مي كنند؛ يا كساني كه در ساختمانهاي هرمي كار مي كنند، يا آنهايي كه در زير ساختارهاي هرمي مي خوابند همگي نوعي واكنش فوري مثبت در برخوردها از خود نشان مي دهند.

موجودات بصورت مغناطيسي به نسخه هاي مشابه هرمي جذب مي شوند. مشاهدات مختلف از نقاط مختلف نشان مي دهند كه حيوانات اهلي از هر نوع تمايلي به بــــــــاقي مـــاندن و نزديـــك شدن به ساختارهاي هرمي دارند و در زير آنها سرعت رشد بيشتري دارند. بعلاوه مشاهدات نشــان مي دهد كه سگها و گربه ها به طريق مشابه و با هــارمـونيهاي خاصــي به اين محيطهــاي تــوليد كننده ي انرژي، پاسخ هاي مشابهي مي دهند.

بعضي از اثرات مشاهده شده در مورد خواص هرمها به شكل ذيل است:

غذاهايي كه در زير اهرام نگه داشته شود 2 تا 3 برابر بيشتر غذاهايي كه در دمـــاهاي معمـول نگهداشتــه  مي شوند؛ بدون فساد باقي خواهند ماند. مزه غذاها در زير اهرام كمتر دچار تغيير مي شود. اهرام منجر به آبگيري و موميايي شدن هرچيزي مي شوند ولـي مانـع از فسـاد آنها شـده و از رشـــد قارچـها هم ممـانعـت مي كنند. بعـلاوه آنها منجــر به كــاهش سرعـت رشــد و يا تــوقف كامل رشد ميكرو اوگانيسم هاي مختلف مي شوند.

تحقيقات و مطالعات انجام شده بر روي اهرام

Bill Kerell از جمله محققاني است كه حدود 17 سال تحقيقات وسيعي بر روي اهرام داشته است و با استفاده از ميگوهاي آب شور تجربيات زيادي كسب كرده است. ميگوهاي آب شور به طور متوسط حدود 6 يا 7 هفته زنده مي مانند ولي چنانچه آنها زير ساختارهاي هرمي پرورش يابند حتي بيشتر از يك سال زنده مي مانند. بعلاوه او مشاهده نمود كه چنين ميگوهايي 2 تا 3 برابر حد معمول بزرگتر مي شوند. او مطالعاتي نيز بر روي نمونه هاي انساني داشته است. در طي اين تجربيات او مشاهده نموده كه افراد مبتلا به فشار خون بالا در زير اهرام بطور كامل خواب آلوده مي شوند. ولي افرادي كه دچار خستگي هستند از نو انرژي خود را باز مي يابند. بعلاوه مشخص شد كه كسانيكه در زير اهرام به مديتاسيون مي پردازند، داراي تخليه هاي الكتريكي آلفا و تتاي بيشتري خواهند شد و فركانس و قدرت اين امواج نيز بيشتر خواهد بود

.

دكتر Carl Benedicks مشاهده نمود كه اهرام نوعي فركانسهاي تقويت شده در بدن فرد ايجاد مي كنند. دكتر Lertes و Born كشف كردند كه اين فركانسها در محدوده امواج با موج كوتاه مي باشند. محققان دريافته اند اجسامي که در زير اهرام براي مدت طولاني قرار دارند خاصيت قطبي و شارژ الكتريكي خود را به مدت بيشتري حفظ مي كنند.

يكي از پزشكان كانادايي اثر اهرام را بر روي بيماران مبتلا به سوختگي بررسي نموده است. او مشاهده كرد كه در معرض قرار دادن بيماران با اهرام به مدت چند دقيقه، منجر به كاهش درد در اين بيماران مي شود. بعلاوه سرعت بهبود زخم در اين موارد بيشتر بود.

برای ساخت اهرام

تعدادی شيب راهه آجر فرش احداث گرديد و تخته سنگهای آهکی را که از معادن آن سوی نيل با قايق به آنجا منتقل می شدند، احتمالاً با استفاده از غلطکهای چوبی (در آن زمان هنوز چرخ اختراع نشده بود) روی اين شيب راهه ها به بالا منتقل می کردند

فرایند ساخته شدن این اهرام

ابتدا با مشاهداتی که از اکتشافات حفاری به دست آمده شروع کنیم اگر روزی به مصر رفتید و اهرام ثلاثه را مشاهده کردید حتما سری به محیط حفاری بزنید و بــــه این نکات خوب توجه کنید در همان نگاه اول متوجه خواهید شد که این تونل ها هم مانند تمام معادنی حفاری شده اند که امروزه ما مشاهده می کنیم بیایید به محل تونلی در چند مایلی اهرام برویم شاید این مکان روزی بزرگترین معدن سنگ جهان محسوب می شده ورودی غار کاملا نشان می دهد که که این تونل عظیم توسط دست های بشر کنده شده است کنده کاری های نا منظم سطوح سنگ های گرانت نشان میدهد که ابزارهای اولیه همچو تیشه و تبر روزی دل این معادن را می شکافته است اینجا بلوک هایی از سـنگ در اطـــــراف پراکنده شده اند سنگهایی که حاشیه های ناصاف و غیر منظمی دارند کلیت معدن دارای نشانه های اشکاری از یک فرایند اصولی و طراحی شده برای برش و حمل این تکه های سنگ به خارج از معدن اسـت

چگونگي ساخت اهرام

بنا، مساح، سنگتراش، نجار، ملات ساز و سر كارگر از جمله افرادي بودند كه در ساخت اين بنا شركت داشتند. سنگ هاي بريده شده پس از شماره گذاري توسط سورتمه هايي كه بر روي الوارهاي موازي، شبيه تراورس هاي زير راه آهن حركت مي كردند به سمت مكان ساختن هرم حمل مي شدند. آنان براي روانكاري سورتمه ها بر روي تراورس ها از آب، خاك نرم و روغن استفاده مي كردند.
    در اكتشافات جديد بر روي اين آثار، حدود600 مقبره ديگر از كارگران نزديك هرم خئوپس كشف شد. مطالعه بر روي اسكلت اين افراد، ضايعات بسياري در ستون فقرات آنها بريدگي انگشتان دست و پا و نقص عضوهاي شديدتري را كه به واسطه حمل سنگ هاي سنگين در آنها پديد آورده بود نشان مي داد. بيشتر ابزارهاي اندازه گيري آن زمان مسي يا سنگي و داراي دسته چوبي بودند. ابزارهاي اندازه گيري نيز شامل تراز، شاقول و امثال آن مي شد. براي بالا بردن سنگ ها بر روي هرم از خاكريزهايي با شيب مناسب استفاده مي شد. پس از پايان كار و نصب آخرين سنگ بر بام هرم، مراسم مذهبي و قرباني كردن حيوانات انجام و خاكريزهاي بالاي هرم تا9 متر برداشته مي شد. با استقرار داربست، كار اتمام و مسطح كردن و صيقل دادن سطح خارجي هرم به وسيله سنگ تراشان انجام شد. اين عمليات تا پايين سطح هرم ادامه پيدا مي كرد.
    هرم توسط يك راهروي سربسته به رودخانه نيل متصل بود. اين راهرو با چندين قسمت مختلف شامل معبد ساحلي، راهروي سربسته، محل دفن كشتي هاي حامل جسد فرعون، معبد مردگان، اهرام جانبي و پرستشگاه براي آوردن فرعون به مقبره اصلي در نظر گرفته شده بود.

سنگها چگونه تا محل اهرام حمل میشدند؟

توسط نیروی انسانی ! بله باورنکردنی به نظر میرسد بیشترین تعداد بلوک ها حدود 3 الی 4 تن وزن داشته اند مصریان توسط سورتمه هایی که از چوبهای قلتان متوالی ستخته شده بودند این فطعات سنگی را تا محل اهرام جابه جا میکرده اند و این کار برای هر سنگ احتمالا بین 5 الی 7 ماه طول میکشیده است ولی قبل از این کاجرا یک خط ریل مانند بین محل اهرام تا محل حفاری سنگ ها ساخته شده است که ساخت این جاده ریلی حدود ده سال به طول انجامیده حالا میتوانید تصور کنید که چندین نسل از مردم برای حمل این قطعات زحمت کشیده اند !

البته در هنگام طغیانهای سالیانه رودخانه نیل نیز امکان حمل و نقل قطعات کوچکتر سوار بر قابق های بزرگ چوبی وجود داشته که این کار سرعت فرایند ساخت را تا چندین برابر افزایش میدهد .

در باره کارگران ساخت اهرام 

کسانی که برای ساخت این اهرام کار می کردند در واقع برده نبوده اند و بر عکس تصوری که در ذهن مردم وجود داشته این افراد زیر یوغ اسارت و شلاق کار نمیکردند ! کار برای فراعنه و کمک در ساخت اهرام در مصر باستان یک رسم اجتماعی به حساب می آمد و افرادی که به سن خاصی میرسیدند موظف بودند بین 2 الی 3 سال برای اهرام کار کنند البته مخارج زندگی و خوراک و محل سکونت آنها توسط سازمان ساخت اهرام تامین میشد در واقع کار در اهرام به منزله خدمت سربازی به شمار می رفته است و این با برده داری بسیار فاصله دارد

روستایی در نزدیکی اهرام برای سکونت کارگران ساخته و پرداخته شده بود که باقی مانده آن هنوز هم بر جای مانده است